Imom Gʻazzoliy: doʻstlikning sakkiz haqqi
Imom Gʻazzoliy fikrlari asosida haqiqiy doʻstlik masʼuliyat ekani va doʻstning sakkiz haqqi bayon qilinadi. Doʻstlar oxiratdagi eng katta kapital deyiladi.
Do‘stlik — bu dunyoviy tanlov emas. Bu oxirat mas’uliyati.
Bir kuni o‘zing bilan yolg‘iz qolasan. Na pul gapiradi. Na mavqe. Na tanish-bilish.
Faqat savol bo‘ladi:
Sen kimlar bilan yashading? Kimlar bilan kulding? Kimlar bilan gunoh qilding? Va kimlar bilan Allohni eslading?
Yaqinda Imom G‘azzoliy rahimahullohning do‘stlik haqidagi fikrlarini o‘qidim. Bu oddiy kitob emas — ogohlantirish ekan. Achchiq haqiqat ekan.
Do‘stlar — oxiratdagi eng katta kapital
Imom G‘azzoliy aytadi:
Oxirat kuni uchun ko‘proq do‘stlar orttiring. Chunki Qiyomat kuni mo‘minlar bir-biriga shafoat qiladi.
Tasavvur qiling: Qiyomat kuni. O‘zingni oqlashga so‘zing yo‘q. Amallaring yetmaydi. Va shu payt bir do‘sting chiqadi:
“Yo Robbim, bu banda bilan men dunyoda Sen uchun do‘st edim…”
Savol: Sizning hayotingizda shunday do‘st bormi? Yoki sizning do‘stlaringiz faqat vaqt o‘tkazish uchunmi?
Haqiqiy do‘stlik — nikoh kabi og‘ir ahd.
Imom G‘azzoliy aytadi:
Haqiqiy do‘stlik er-xotin o‘rtasidagi nikohga o‘xshaydi.
Ya’ni: • vaqtinchalik emas • manfaat uchun emas • kayfiyatga qarab emas
Bu mas’uliyat.
Do‘stning senda 8 ta haqqi bor. Agar bittasini buzsang — sen shunchaki tanishsan, do‘st emas.
1. Mol haqqi — “Bu mening pulim” degan joyda do‘stlik o‘ladi
Agar:
do‘sting muhtoj bo‘lsa, sen esa bahona izlasang — bil: do‘stlik sinovdan o‘tmadi.
Do‘stining ehtiyojini o‘z ehtiyojingdek bil.
Qur’onda: Ular o‘zlari muhtoj bo‘lsalar ham, boshqalarni o‘zlaridan ustun qo‘yadilar. (Hashr, 9)
2. Yordam haqqi — ko‘z-ko‘z qilinmagan yaxshilik
Haqiqiy do‘st:
• sezdirmay yordam beradi • kasal bo‘lsa, bahona topmay boradi • muammoga “vaqtim yo‘q” demaydi
Savol: Do‘stlaring muammoga tushganda sen yonidamisan yoki g‘oyib bo‘lasanmi?
3. Suhbat haqqi — orqangdan gapirmaydigan odam
Haqiqiy do‘st:
• aybingni oshkor qilmaydi • sirni sotmaydi • yo‘qligingda seni himoya qiladi
Agar do‘sting sen yo‘q paytingda seni yomonlasa — u dushman, faqat niqobda.
4. Til haqqi — til bilan quriladi, til bilan buziladi
Shuning uchun:
• yaxshi so‘z ayt • g‘iybat qilma • sevishingni ayt
Chunki ba’zan bitta iliq so‘z do‘stni gunohdan saqlab qoladi.
5. Xato haqqi — tark etish emas, to‘g‘rilash
Haqiqiy do‘st:
• gunoh ko‘rsa, tashlab ketmaydi • muloyimlik bilan qaytaradi • 1 xatoga 70 uzr topadi
6. Duo haqqi — orqangdan aytilgan duo
Do‘sting uchun duo qil. Chunki farishta:
“Omin, senga ham xuddi shunday bo‘lsin” — deydi.
Qaysi do'sting sening nomingni tunda Allohga aytmoqda?
7. Vafodorlik — o‘lim bilan tugamaydigan aloqa
Do‘st o‘lsa ham:
• oilasidan xabar ol • nomini duo bilan tirik tut
8. Eng umumiy haqq — yoningda yolg‘iz qoldirmaslik
Do‘st:
• seni tashvishga solmaydi • zulm qilmaydi • dinga ham, dunyoga ham yordam beradi • o‘zi istagan narsani senga ham ravo ko‘radi
Rasululloh ﷺ:
“O‘zing uchun istagan narsani birodaring uchun ham istamaguncha iymoning komil bo‘lmaydi.”
Sizga oxirgi savolim:
Bugun sizning atrofingizdagilar:
Sizni Allohga yaqinlashtiryaptimi? yoki sekin-sekin uzoqlashtiryaptimi?
Do'stingizga yuborib qo'ying!
📖 Izohda kitobni rasmini qoldiraman
Asl postni Telegramda ochish →